Đền Cờn thờ Tứ vị Thánh nương — bốn vị nữ thần được dân đi biển vùng Bắc Trung Bộ thờ làm thần hộ mệnh. Đền nằm trên gò Diệc bên cửa Lạch Cờn, thuộc làng Phương Cần cũ, nay là phường Quỳnh Mai, tỉnh Nghệ An. Chính hội hằng năm là 19–21 tháng Giêng âm lịch.
Đây là ngôi đền đứng đầu trong bốn ngôi đền thiêng nhất xứ Nghệ.
Đền Cờn thờ ai
Tứ vị Thánh nương gồm bốn vị:
| Vị | Danh xưng |
|---|---|
| 1 | Từ Hy Thái hậu Dương Nguyệt Quả |
| 2 | Công chúa Triệu Nguyệt Khiêu |
| 3 | Công chúa Triệu Nguyệt Hương |
| 4 | Bà nhũ mẫu |
Theo truyền thuyết lưu ở vùng này, bốn bà là hoàng tộc nhà Nam Tống, gặp nạn trên biển rồi trôi dạt vào cửa Cờn và được dân làng Phương Cần lập đền thờ.
Đây là tín ngưỡng của người đi biển: cầu trời yên biển lặng, cầu chuyến ra khơi được về đủ người. Hiểu đúng chỗ đó thì mới hiểu vì sao ngôi đền lại nằm ngay cửa lạch, quay mặt ra nơi thuyền ra vào.
Đền Cờn ở đâu
Đền nằm ở phường Quỳnh Mai, tỉnh Nghệ An, ngay cạnh dòng Mai Giang, cách bãi tắm Quỳnh Phương một quãng ngắn.
Một lưu ý về địa chỉ: rất nhiều trang vẫn ghi "phường Quỳnh Phương, thị xã Hoàng Mai". Đó là tên trước ngày 01/7/2025. Từ mốc đó, thị xã Hoàng Mai và huyện Quỳnh Lưu không còn, các phường xã được sắp xếp lại. Đền vẫn ở đúng chỗ cũ — chỉ có tên hành chính đổi. Nếu bạn tra bản đồ hoặc khai địa chỉ giấy tờ thì dùng tên mới.
Vì sao đứng đầu "tứ linh từ"
Người xứ Nghệ có câu xếp hạng bốn ngôi đền thiêng:
Nhất Cờn, nhì Quả, tam Bạch Mã, tứ Chiêu Trưng
Đền Cờn đứng đầu. Ngôi đền có từ khoảng thế kỷ XIII, được các triều đại sau đó ban sắc phong, và đến ngày 29/01/1993 được công nhận là di tích lịch sử — văn hóa cấp quốc gia. Năm 2017, lễ hội đền Cờn được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Đền Cờn Trong và đền Cờn Ngoài
Khu di tích có hai phần, và khách đi lễ lần đầu hay nhầm:
- Đền Cờn Trong — nằm bên dòng Mai Giang, là khu đền chính
- Đền Cờn Ngoài — nằm phía hướng ra biển
Đi lễ đầy đủ thì người địa phương thường qua cả hai.
Lễ hội đền Cờn ngày nào
Chính hội diễn ra từ 19 đến 21 tháng Giêng âm lịch hằng năm, với lễ cầu ngư, lễ hợp tế, lễ yết vị cùng các trò chơi dân gian. Đây là ba ngày đông nhất trong năm của cả khu vực.
Ngày dương lịch tương ứng năm 2027 chúng tôi đang đối chiếu lại theo lịch âm chính thức, sẽ cập nhật ngay khi chốt. Ghi sai ngày lễ hội là chuyện không thể để xảy ra.
Ngày thường trong năm đền vẫn mở cửa đón khách, vắng hơn nhiều.
Nên đi chính hội hay ngoài chính hội
Chính hội đông, không khí lễ hội đầy đủ, nhưng đổi lại khó gửi xe và khó tìm phòng. Đi ngoài chính hội — vẫn trong tháng Giêng — thì vắng hơn nhiều mà vẫn giữ được không khí đầu năm.
Nếu bạn đi ô tô và có trẻ nhỏ, đi ngoài chính hội thường dễ chịu hơn.
Khách ở xa nên đặt phòng trước
Theo ghi nhận của báo chí địa phương những năm gần đây, khách hành hương về đền Cờn đến từ các huyện lân cận trong tỉnh, và từ Thanh Hóa, Ninh Bình, Nam Định, Hà Nội cùng nhiều tỉnh thành khác.
Điều đó dẫn tới một chuyện rất thực tế: phần lớn khách ở xa đều ngủ lại một đêm, nên nhu cầu phòng dịp chính hội cao hơn hẳn ngày thường. Đây là cao điểm trong năm của khu vực — hơn cả mùa hè.
Nên liên hệ giữ chỗ trước thay vì tới nơi mới tìm phòng, nhất là nếu bạn đi nhóm đông hoặc cần phòng có chỗ đỗ ô tô.
Những gì chúng tôi chưa kiểm chứng
Nói thẳng cho bạn khỏi mất công: chúng tôi chưa tự tới đền đo đếm các chi tiết dưới đây, nên không dám ghi con số:
- Có bán vé vào cửa hay không
- Chỗ đỗ ô tô nằm đâu, có thu phí không
- Giờ đóng mở cửa từng mùa
Bạn gọi cho chúng tôi trước khi đi, chúng tôi hỏi giúp người ngay tại chỗ — nhanh hơn là đọc mấy trang chép lẫn nhau trên mạng.
Ở đâu khi về lễ đền
Chỗ ngủ gần đền nhất nằm quanh khu Quỳnh Mai và dải bãi tắm kề bên — xem danh sách nhà nghỉ và khách sạn biển Quỳnh kèm giá từng dịp, hoặc trang tổng hợp về đền Cờn.
Dịp lễ hội tháng Giêng, gọi cho chúng tôi trước — chúng tôi hỏi phòng giúp bạn ở những nhà nghỉ còn nhận khách, kèm giá đúng mùa lễ và khoảng cách tới đền.